ترس از صمیمیت

ترس از صمیمیت ، که گاهی به آن اجتناب از صمیمیت یا اضطراب اجتناب نیز گفته می‌شود، به عنوان ترس از به اشتراک گذاشتن یک رابطه عاطفی یا فیزیکی نزدیک مشخص می‌شود. افرادی که این ترس را تجربه می‌کنند معمولاً نمی‌خواهند از صمیمیت اجتناب کنند و حتی ممکن است آرزوی نزدیکی داشته باشند، اما اغلب دیگران را از خود دور می‌کنند یا حتی روابط را خراب می‌کنند. در این مقاله، توضیح می‌دهیم ترس از صمیمیت چیست و پس از بررسی ریشه‌ها و عوامل این ترس، به‌سراغ روش‌های درمان و کنار‌آمدن با آن می‌رویم. در آخر نیز برای کسانی که با افراد دارای این ترس روبه‌رو هستند توصیه‌هایی را ارائه می‌کنیم.

ترس از صمیمیت چیست؟

ترس از صمیمیت، یک احساس ناخودآگاه در فرد است که هرگز اجازه نخواهد داد که دیگران در سطح مسائل شخصی به او نزدیک شوند. درواقع صمیمیت درمیان‌گذاشتن افکار، احساسات و خلق تجربه‌های نزدیک و مشترک با دیگران است. انواع مختلفی از صمیمیت وجود دارد و ترس از آن نیز ممکن است گریبان‌گیر یک یا دو حالت مختلف از صمیمیت شود.

انواع صمیمیت:

  • صمیمیت جنسی: توانایی و میل به برقراری رابطه جنسی با دیگری
  • صمیمیت عقلانی: توانایی به‌اشتراک‌گذاشتن افکار و ایده‌ها با دیگری
  • صمیمیت عاطفی: توانایی ابراز احساسات گوناگون درونی با فردی دیگر
  • صمیمیت تجربی: توانایی خلق و به‌اشتراک‌گذاشتن تجربیات زندگی با دیگری

ترس از صمیمیت ممکن است خودش را در یک یا چند حالت موارد گفته‌شده نشان دهد. در این نوع از ترس، فرد، با وجود میل باطنی به صمیمیت، از آن پرهیز می‌کند و حتی ممکن است عمدا مانع از بروز صمیمیت شود. ترس از صمیمیت ممکن است در همه افرادی که به‌تازگی وارد رابطه یا تعامل اجتماعی شده باشند مشاهده شود؛ اما مشکل از جایی بروز می‌کند که ترس بر فرد غلبه می‌کند و او را از تعامل مؤثر بازمی‌دارد.

عوامل بوجود آورنده و ریشه‌های ترس از صمیمیت

برای بسیاری، ترس از رهایی و ترس از دست دادن مهم‌ترین عامل ترس از صمیمیت است. این دو ترس معمولا با یکدیگر ظاهر می‌شوند و فرد را بین دو حالت تلاش برای نزدیک‌شدن و سپس دورشدن از دیگری سرگردان می‌کنند. این ترس‌ها اغلب در تجربیات کودکی ریشه دارند و خودشان را هنگام قرارگرفتن فرد در رابطه بروز می‌دهند.

عوامل بوجود آورنده و ریشه‌های ترس از صمیمیت می‌تواند جزء موارد زیر هم باشد:

  •  ترس از رهاشدگی

آنهایی که با این ترس به صورت مداوم دست و پنچه نرم می‌کنند، دائم نگران هستند که شریک زندگی‌شان آنها را ترک کند. این ترس ممکن است ریشه در ترک‌شدن از سوی یکی از والدین یا شخصی تأثیرگذار در دوران کودکی فرد باشد.

  • ترس از غرق‌شدن در رابطه

این افراد به صورت مداوم نگران هستند که مبادا شریک زندگی‌شان آنها را کنترل کند و بر تمام جوانب زندگی‌ ایشان مسلط شود. این ترس حاصل بزرگ شدن و رشد کردن در خانواده‌ای به‌شدت کنترل‌گر است که کودک احساس به‌دام‌افتادگی دارد.

  • اختلال اضطراب

یکی دیگر از عواملی که ممکن است به ترس از صمیمیت منجر شود اختلال اضطراب اجتماعی است. برخی متخصصان ترس از صمیمیت را زیرمجموعه این اختلالات می‌دانند. افرادی که از در معرض دید عموم قرار گرفتن وحشت دارند و آنهایی که از پس‌زده‌شدن از سوی دیگران و قضاوت شدن نگران‌ هستند، به ترس از صمیمیت دچار می‌شوند.

علائم ترس از صمیمیت

ترس از صمیمیت ممکن است آشکار باشد، اما می‌تواند به اشتباه به عنوان عصبانیت، بی‌تفاوتی یا سردی تعبیر شود. کسی که از صمیمیت می‌ترسد:

  • عزت نفس پایینی دارند
  • مشکلات اعتماد دارند
  • اپیزودهای خشم را تجربه می‌کند
  • فعالانه از تماس فیزیکی اجتناب می‌کند
  • در ایجاد یا تعهد به روابط نزدیک مشکل دارند
  • سابقه روابط ناپایدار دارند
  • قادر به به اشتراک گذاشتن احساسات یا ابراز احساسات نیست
  • میل جنسی سیری‌ناپذیر دارند
  • در انزوای اجتماعی خود تحمیلی زندگی می‌کنند

نشانه‌های ترس از صمیمیت

این نوع ترس خود را به‌شیوه‌های گوناگون و گاه متضادی در روابط مختلف نشان می‌دهد. نکته‌ای که باید در نظر داشت اینکه نشانه‌های این ترس معمولا در تضاد با خود ترس قرار می‌گیرند؛ برای مثال، فردی ممکن است عمیقا به نزدیک‌شدن و صمیمیت با دیگری علاقه‌مند باشد، اما در ظاهر با تمام کردن رابطه خود، کنشی متضاد با خواسته قلبی‌اش نشان بدهد.

در ادامه نشانه‌های این ترس را معرفی می‌کنیم:

  • آشنایی‌های پی‌درپی

فردی که با ترس از صمیمیت زندگی می‌کند اغلب در مرحله اول آشنایی با دیگری احساس راحتی دارد. مشکل زمانی آغاز می‌شود که رابطه به‌تدریج عمیق‌تر می‌شود و فرد احساس می‌کند باید تعهد و صمیمیت بیشتری از خودش نشان بدهد. اینجاست که همه‌چیز خراب می‌شود. فرد به رابطه پایان می‌دهد و به‌سراغ رابطه جدیدی می‌رود. الگویی که در این افراد مشاهده شده، الگوی آشنایی‌های پی‌درپی با افراد مختلف است. هرچند ممکن است دیگران چنین فردی را بی‌‌بندوباری بدانند، این رفتار ممکن است یکی از پیامدهای آن ترس باشد.

  • کمال‌گرایی

یکی از اضطراب‌های پنهان فردی که ترس از صمیمیت دارد نگرانی بابت کامل‌نبودن و خوب به‌نظرنرسیدن در چشم دیگری است. در چنین حالتی، فرد به‌دنبال ارائه تصویری کامل از خود است تا شایسته دوست‌داشتن شود یعنی به نوعی کمال‌گرایی را در خود رواج داده ولی معمولا نتیجه عکس می‌دهد. ترس از صمیمیت به دورشدن افراد از چنین آدمی منجر می‌شود.

  • دشواری در ابزار نیاز

فردی مبتلا به ترس از صمیمیت در بیان نیازهای خود به طرف مقابل مشکل دارد، چراکه خود را شایسته نمی‌داند. از آنجا که در اغلب روابط افراد نمی‌توانند ذهن یکدیگر را بخوانند، این نیازهای ابرازنشده برآورده نمی‌شوند. در نتیجه، به‌تدریج حس ناشایستگی را در فرد مبتلا افزایش می‌دهند. این مسئله در نهایت به کاهش اعتماد بین دو طرف منجر می‌شود.

  • به‌هم‌زدن رابطه

افرادی که دچار این ترس‌ هستند به شکل‌های متنوعی رابطه‌شان را خراب می‌کنند، از غرزدن به‌خاطر چیزهای کوچک و بی‌اهمیت گرفته تا انتقادات جدی به شریک زندگی خود.

چه عواملی ترس از صمیمیت را افزایش می‌دهند؟

عوامل خطر برای ترس از صمیمیت اغلب به دوران کودکی و ناتوانی در اعتماد مطمئن به شخصیت‌های والدین و مراقبان بازمی‌گردد که می‌تواند منجر به مشکلات دلبستگی شود. تجربیاتی که ممکن است خطر ترس از صمیمیت را افزایش دهد عبارتند از:

  • خانواده کنترل‌گر

اگرچه در ظاهر خانواده‌های کنترل‌گر خود را مهربان، محبت‌آمیز و حمایت‌کننده جلوه می‌دهند، رفتارهای حاکم بر این‌گونه خانواده‌ها ممکن است به وابستگی، تخریب استقلال فرزندان، و ترس از صمیمیت منجر شوند.

  • بی‌توجهی عاطفی/ غفلت عاطفی

والدینی که حضور فیزیکی دارند اما از نظر عاطفی در دسترس نیستند و به فرزند خود توجه نمی‌کنند این پیام را به او می‌فرستند که آنها قابل اعتماد نیستند. این مسئله در بزرگ‌سالی فرزندشان به بی‌اعتمادی و ترس از صمیمیت با دیگران منجر می‌شود.

  • ازدست‌دادن والدین

افرادی که یکی از والدین خود را در اثر مرگ، طلاق یا زندان از دست داده‌اند ممکن است با احساس رها شدن مواجه شوند و در بزرگسالی برای ایجاد وابستگی‌های عاشقانه، مشکل‌ داشته باشند. تحقیقات نشان داده است که ترس از رها شدن با مشکلات سلامت روان و بعداً اضطراب در روابط عاشقانه مرتبط است.

  • بیماری والدین

بیماری در والدین می‌تواند منجر به این شود که فرد نمی‌تواند به کسی غیر از خود تکیه کند، به‌ویژه زمانی که مستلزم تغییر نقش یا نیاز به «بازی کردن والدین» و مراقبت از سایر خواهر و برادرها در سنین پایین باشد. بنابراین، در بزرگ‌سالی به ترس از صمیمیت با دیگران دچار می‌شود.

  • اختلال‌های روانی والدین

تحقیقات نشان می‌دهد که بیماری روانی والدین، مانند اختلال شخصیت خودشیفته، می‌تواند بر شکل‌گیری دلبستگی در کودکان تأثیر بگذارد که ممکن است منجر به دلبستگی ناایمن و استراتژی‌های مقابله‌ای ضعیف در بزرگسالی شود.

  • اعتیاد والدین به مصرف مواد

مسائل مربوط به مصرف مواد می‌تواند مراقبت مداوم را برای والدین دشوار کند و نتوانند به وظایف خود به‌خوبی عمل کنند که می‌تواند در شکل‌گیری دلبستگی‌ها اختلال ایجاد کند و ترس از رهاشدگی را در کودک تقویت می‌کنند

  • سوءاستفاده فیزیکی یا جنسی از کودک

سوء استفاده در دوران کودکی می تواند ایجاد صمیمیت عاطفی و جنسی را در بزرگسالی دشوار کند.

  • تمسخر کلامی

کودکانی که مورد آزار عاطفی قرار می‌گیرند، ممکن است به بزرگسالانی تبدیل شوند که اگر چیزی را با دیگران به اشتراک بگذارند، می‌ترسند مورد تمسخر یا آزار کلامی قرار گیرند، که می‌تواند منجر به ناتوانی در اشتراک‌گذاری و آسیب‌پذیری در روابط با افراد دیگر شود.

  • بی‌اعتمادی

افرادی که در کودکی غفلت را تجربه کرده‌اند ممکن است در بزرگسالی اعتماد و تکیه بر دیگران، از جمله شرکای صمیمی، دشوار باشد. ترس از صمیمیت همچنین در افرادی که به آنها آموزش داده شده است به غریبه ها اعتماد نکنند، در کسانی که سابقه افسردگی دارند و در کسانی که تجاوز جنسی را تجربه کرده اند، بیشتر است.

  • روابط آسیب‌زا

افرادی که رابطه‌ای آسیب‌زا خارج از خانواده مانند رابطه با یکی از خویشاوندان، معلم یا همسالان زورگو را تجربه می‌کنند نیز ممکن است به این ترس دچار شوند.

تشخیص ترس از صمیمیت

وقتی صحبت از ترس از صمیمیت می شود طیفی وجود دارد که برخی از افراد فقط ویژگی های ملایمی دارند و برخی دیگر اصلاً قادر به ایجاد روابط نزدیک نیستند. تست روان‌سنجی می‌تواند به روان‌شناس یا درمانگر کمک کند تا بهتر تعریف کند که فرد در چه نقطه‌ای قرار دارد و همچنین سایر شرایط سلامت روان را ارزیابی کند. تعیین شدت این ترس گام نخست در انتخاب روش‌های درمانی است.

مقیاس ترس از صمیمیت یکی از معیارهایی است که می تواند به ارزیابی عینی شرایط کمک کند.

چطور با ترس از صمیمیت کنار بیاییم؟

صرف‌نظر از اینکه به روان‌درمانگر مراجعه کنیم، کارهایی هست که باید انجام دهیم تا بتوانیم بر این ترس غلبه کنیم. بخش بزرگی از این کارها شامل به‌چالش‌کشیدن نگرش‌های منفی است که نسبت به خودمان داریم. پیروزشدن بر این ترس زمان‌بر است و به اراده‌ای برای پذیرش احتمالات و تلاشی برای مرور وقایع زندگی‌مان نیاز دارد تا مشخص شود چرا و چگونه این ترس در ما به وجود آمده است.

۱. احتمالات را بپذیرید

آنهایی که از صمیمیت فراری هستند در نهایت از عواقب احتمالی رابطه می‌ترسند. مهم است که بپذیریم هر رابطه‌ای می‌تواند به پایان نیز برسد. به‌طور کلی، زندگی ما انسان‌ها با عدم‌قطعیت‌های بسیاری گره خورده است.

بهتر است که با این واقعیت کنار بیاییم و زندگی‌کردن را به‌خاطر پیشامدهای احتمالی متوقف نکنیم.

۲. گذشته خود را بررسی کنید

خیلی از افراد علاقه‌ای به نگاه‌کردن به گذشته و نقدکردن والدینشان ندارند. شما باید تلاش کنید تا نقاط تاریک رابطه‌تان با والدین را مشخص کنید. با این کار، معلوم می‌شود چه مقدار ترس از صمیمیت شما حاصل آن رابطه است.

۳. اصلاح گفت‌وگوی درونی با خود

گفت‌وگو‌های درونی ما با خودمان اغلب ریشه در تجربیات و نگرش‌های ما دارد. یکی از جاهایی که ترس از صمیمیت خودش را نشان می‌دهد همین گفت‌وگو‌هاست. وقتی سال‌ها خودمان را نقد کنیم، به آن عادت خواهیم کرد. به‌جای پذیرش این مدل گفت‌وگو، خود این گفت‌وگوی درونی را به چالش بکشید و سعی کنید که اصلاحش کنید.

۴. به خودتان زمان بدهید

فکر نکنید که یک باره و به اصطلاح عامیانه شما یک شبه می‌توانید این ترس را از بین ببرید. حتی ممکن است زمانیکه فکر می‌کنید آن را حل کردید ناگهان دوباره ظاهر شود. اگر چنین شد، سعی کنید این ترس را جزئی از ضعف شخصیت خود به حساب نیاورید. در عوض، آن را طوری نگاه کنید که به گذشته شما ارتباط دارد و حل‌شدنی است.

توصیه‌ به افرادی که با افراد دارای ترس از صمیمیت در ارتباط هستند

اگر یکی از عزیزان شما به این ترس دچار است، نکاتی وجود دارد که لازم است رعایت کنید:

  • به آنها یادآوری کنید که آنها را دوست دارید، چه به‌صورت کلامی و چه رفتاری زیرا این عامل نقشی مهم در کاهش ترس ایشان ایفا می‌کند و به آنها نشان می‌دهید که دوست‌داشتنی و با اهمیت هستند.
  • در درمان این ترس، عقب‌گردهایی وجود دارد. باید حوصله به خرج دهید تا طرف مقابل دوباره به‌سمت شما بازگردد پس مهم‌تریت عامل اسن است که صبور باشید و آرامش خود را حفظ کنید.
  • اگر رفتار پس‌زننده‌ای از آنها دیدید، به آنها واکنش شدید و پرخاشگرانه نشان ندهید. بدانید آنها بیش از آنکه به‌دنبال پس‌زدن شما باشند، از پس‌زده‌شدن از سوی شما وحشت دارند.
  • به یاد داشته باشید، ترس از صمیمیت خودش را نه در روابط سطحی بلکه بیشتر در روابطی نشان می‌دهد که فرد برای آن ارزش قائل است. همچنین، این ترس معمولا خود را در هنگام بروز احساسات مثبت نشان می‌دهد، نه در هنگام احساسات منفی.

نکته پایانی

اعمالی که ریشه در ترس از صمیمیت دارد، تنها نگرانی را تداوم می‌بخشد. با این حال، با تلاش، و به ویژه با یک درمانگر خوب، بسیاری از مردم بر ترس غلبه کرده‌اند و درک و ابزارهای مورد نیاز برای ایجاد روابط صمیمانه طولانی مدت را توسعه داده اند. پس اگر با این مسئله سالهاست که مواجه هستید از یک درمانگر کمک بگیرید و ما در آریاز همراه شما هستیم.

نیلوفر علی بیگی

منابع:

Snyder, C. (November 03, 2023). Fear of Intimacy: Signs, Causes, and Coping Strategies. Taken from the link: https://www.verywellmind.com/fear-of-intimacy-2671818#what-is-fear-of-intimacy

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

keyboard_arrow_up